Eskubideak pertsonentzat, arauak korporazio transnazionalentzat

“Gaur egungo merkataritza eta inbertsio akordioek irismen handiko eskubide bereziak ematen dizkiete enpresa transnazionalei, baita berauek balioan jartzeko pareko justizia sistema bati sarbidea ere.

Abantaila hauekin amaitu ahal izateko ISDS eta antzeko mekanismoak dituzten merkataritza eta inbertsio itunetatik ateratzeko eskatzen diegu Europar Batasuna nahiz Estatu kideei, baita etorkizunean tankera honetako itun gehiago ez sinatzea ere.

Enpresa transnazional nahiz beste hainbat enpresei buruzko Nazio Batuekin loteslea den Giza Eskubideei buruzko itun bat bermatzea eskatzen diegu Europar Batasuna eta Estatu kideei, era honetara enpresen zigorgabetasunarekin amaitzeko.

Enpresa transnazionalak munduan dituzten jarduera orotan eskubide sozial, eskubide ekonomiko eta ingurugiroarekin zerikusia dutenak errespetatzera behartzen dituzten legeak bideratu behar dituzte Europar Batasuna eta Estatu kideek.

Enpresa transnazionalen jarduerak kaltetutako pertsonek justiziara heltzeko eskubidea bermatua izan behar dute.”

Gehiago irakurri

‘Colapso’ liburuaren aurkezpenak jakinmina sortu du

Testua eta argazkiak: mondraberri.eus /2017ko azaroak 23, osteguna

40 lagun inguru batu ziren atzo arratsaldean Jaizaleko Elkartean, Alternatibak antolatutako hitzaldiaren baitan. Gonbidatua Carlos Taibo idazle galiziar libertarioa izan zen. Oraingo honetan ‘Colapso: Capitalismo Terminal, Transición Ecológica, Ecofascismo’ bere lanaren 3. edizioa aurkeztera gerturatu zen idazlea Arrasatera. Ez da lehenengo aldia ordea Carlos Taibo gurean dagoena, duela 18 urte Txetxeniaren inguruko hitzaldi batean parte hartzera etorri zen eta.

Joan etorri marduleko autorea dugu galiziarra, ideia libertarioen defendatzaile amorratua. 50 liburu argitaratu ditu jadanik Unibertsitateko irakaslea den pentsalari honek. ‘Colapso’ren kasuan, lehen bi edizioetan liburu guztiak saldu zituen, eta hirugarren edizioa du beraz honakoak, Cataratas editorialaren eskutik.

Jakinmin handia piztu zuen aurkeztera etorri zen liburuaren gaiak. Obrak egun jasaten dugun sistemaren kolapsoa, erorketa edo deuseztapena gerta daitekeen aukera gisa planteatzen du. Diskurtso politiko eta mediatiko hegemonikoek ez dute gai honen inguruan inolako eztabaidarik plazaratzen, baina horrek ez du esan nahi aukera hori existitzen ez denik.

Tesi honetatik abiatzen da Carlos Taibo idazle libertarioaren azken lana. Kolapsoaren kontzeptua ikuspegi pedagogiko batetik aztertuz, berau sorrarazi duten kausak eta ekar ditzakeen ondorioetan jartzen da arreta. Horretaz gain, sistemaren erorketari aurre egiteko bi erantzun guztiz kontrajarri planteatzen dira: trantsizioaren aldeko mugimenduak eta ekofaxismoa. Fenomeno hau herritarren ikuspuntutik ere lantzen da.

https://pbs.twimg.com/media/DPQQXvOWsAAtn2c.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQSHOjWkAAuKmg.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQTSpQXUAARx4y.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQUZf9X4AASquL.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQWXcqXUAMuKdM.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQZqOhXUAgrNP1.jpg

https://pbs.twimg.com/media/DPQcnlsXUAYKLh-.jpg

http://alternatiba.net/old-files/171122Presentaci%C3%B3nColapso(Arrasate)2%20REDES.jpg

Alternatibak globalizazioaren arriskuak eta Errenta Unibertsalaren moduko alternatibak aztertuko ditu Donostian eta Bilbon “In the same boat” filmarekin

Maiatzaren 10ean, asteazkena, Donostian, eta ostegunean, hilaren 11n Bilbon, Alternatibak “In the same boat” (“Ontzi berean”) dokumentala eskainiko du. Rudy Gnuttik zuzendutakoa, gero eta handiagoa den aberatsenen eta pobreneen arteko amildegia hizpide duena. Lanak aurrerapen teknologikoak ere ditu hizpide, mundu justuagoa eta hobea eraikitzeko lanabes izan zitezkeenak baina gaizki kudeatuz gero mehatxu izan daitezkeenak.

“In the same boat” dokumentala zortzi herrialdeetan grabatu da eta jorratzen diren arloetako adituen ahotsek osatzen dute. Honela, Uruguaiko presidente ohi Jose Mujika; Zygmunt Bauman soziologo eta filosofo ospetsua; Oxford-eko irakasle eta ekonomialaria Anthony B. Atkinson; ekonomialari eta desazkundearen inguruan aditu Serge Latouche edo Sussex-eko ekonomia irakasle Mariana Mazucatoren hausnarketak eskaintzen ditu.

Proiekzioen ostean, filmaren inguruko hausnarketak plazaratzeko tartea irekiko da solasaldien bidez. Donostian, 18:00etan ONCEren areto nagusian (Etxaide kalearen 14.ean) hasiko den saioaren ostean, Garbiñe Biurrun EAEko Auzitegi Nagusiaren lan-arloko aretoaren presidentea eta Gipuzkoako Politika Sozialeko diputatu ohi Ander Rodriguez ariko dira hizlari, besteak beste, aberastasunaren banaketa ahalbidetu dezakeen Errente Unibertsalaz eta nazioarteko lan araudiak hizpide izango dituztela.

Bilboko saioan, Hika Ateneon (Ibeni kaia 1) arratsaldeko 19:00etatik aurrera egingo dena, Juan Hernandez OMALeko kide eta EHUko irakaslearen eta Euskal Herria Bilduren legebiltzarkide ohi Diana Urrearen gidaritza izango du filmaren gaineko eztabaidak, merkatuaren mundualizazioa kontzeptua hizpide.

Hitzaldi biak sarrera askoekoak izango dira aretoetako leku guztiak bete arte.

http://alternatiba.net/old-files/170510DocuForum In The same Boat – RGB_0.jpg

Alternatibak globalizazio neoliberalaren arriskuak eta alternatibak aztertuko ditu Gasteizen “In the same boat” dokumentalarekin

Apirilaren 6an, osteguna, Kultur Alternatibak “In the same boat” (“Ontzi berean”) dokumentala eskainiko du Gasteizen, Rudy Gnuttik zuzendutakoa, gero eta handiagoa den aberatsenen eta pobreneen arteko amildegia hizpide duena. Lanak aurrerapen teknologikoak ere ditu hizpide, mundu justuagoa eta hobea eraikitzeko lanabes izan zitezkeenak baina gaizki kudeatuz gero mehatxu ere izan daitezkeenak.

Jardunaldia arratsaldeko 18.30ean hasiko da hiriburuko Ignacio Aldekoa kultur etxean (Florida pasealekua 9). Dokumentalaren proiekzioarekin abiatuko da, Uruguaiko presidente ohi Jose Mujika edota Zygmunt Bauman soziologo eta filoso ospetsua bezalako pertsonaien hausnarketak eskaintzen dituena. Ondoren, Gipuzkoako Politika Sozialeko diputatu ohi Ander Rodriguezekin eta Daniel Raventos ekonomialariarekin eztabaida egingo da filmean aipatzen diren hainbat proposamenen inguruan hausnartzeko, baina batez ere Oinarrizko Errenta ardatz hartuta. Izan ere, arlo horretan aditu den Raventos bera -dokumentalean parte hartu du gainera- Red Renta Basica plataformako presidentea ere dela.

Laster, Donostian eta Bilbon dokumentala ikusgai izango da, filmean islatzen diren erronkei eta alternatibei heltzeko. Horretarako ekintzaile desberdinen parte-hartzearekin kontatuko dugu, tartean Yayo Herrerorena. “In the same boat” dokumentala zortzi herrialdeetan grabatu da eta jorratzen diren arloetako adituen ahotsek osatzen dute. Honela, aipatutakoek ez ezik, Oxford-eko irakasle eta ekonomialaria Anthony B. Atkinson; ekonomialari eta desazkundearen inguruan aditu Serge Latouche edo Sussex-eko ekonomia irakaslea Mariana Mazucato ageri dira.

Alternatibak zamaketarien egoera aztertzeko hitzaldiak egingo ditu Donostian eta Bilbon

Sektorea liberalizatzeko dekretua mahai gainean dagoela eta langileak mobilizazioak prestatzen ari direla, Alternatibak hitzaldi irekiak antolatu ditu Donostian eta Bilbon, Europako zein Espainiako araudi berriek Bilbo eta Pasaiako portuetan izango duten eraginaz aritzeko.

Zamaketarien sektorean 700 lagun inguru aritzen dira gaur egun gure portuetan (ia 500 Santurtziko kaian eta 200etik gertu Pasaian) eta eztabaida sozialaren erdigunean kokatu dituzte azken egunetan, pribilejiodunak ere direla esateraino. Hala, solasaldietako aztergaia izango da ere desberdintasunak nagusi diren sistema batean, non gehiengoak lan baldintza eta eskubide sozialetako asko galdu dituenean, eskubideei eutsi dietenen edo borrokatzen direnen kontra egiten den.

Lehenengo hitzaldia martxoaren 9an egingo da, Alternatibaren Donostiako egoitzan (Autonomia 16, behealdea) arratsaldeko 19:00etan. Bertan, Estiba Pasaiako langile batzordeko presidente Jose Angel Izquierdok hartuko du parte, Alternatibako bozeramaile eta EH Bilduko kongresuko diputatu Oskar Matuterekin batera. Azken hau Bilboko solasaldian ere egongo da, Bilbo Estibako Langile Batzordeko kide Alain Olagortarekin batera. Martxoaren 20an izango da, Alternatibaren Bilboko egoitzan, 19:00etatik aurrera.

Jon Albizu: “Ustezko delitu larrien aurrean, Gipuzkoako Foru Gobernuak izan duen jarrera iluna onartezina da”

Gipuzkoako Foru Gobernuaren gardentasun falta agerian geratu da gaur Pasaiako lonjako obretan izandako irregulartasunei buruzko batzordean. Marisol Garmendia diputatuak eman dituen azalpenak urriak izan dira, ez baitu argitu zergatik isildu zituen lanen desbideratzeak, ezta zergatik bozkatu zuen gaia Fiskaltzara eramatearen kontra. Era berean, Portuko Agintaritzako presidente Ricardo Peñaren agerraldia oso kezkagarria izan da. Aitortu du 2014ean jabetu zela irregulartasunez, 2015eko abendura arte Administrazio Kontseilua jakinaren gainean jarri ez zuen arren. Gainera, Agintaritzako arduradun politiko nagusia izan arren, ez du erantzukizunik hartu bere gain. 

EH Bilduren ustez, “ziurtasunak baino, zalantza gehiago utzi dituzte Garmendiak eta Peñak”. Horregatik, koalizioak iragarri du ekimen gehiago jarriko dituela abian auzia argitzeko. Besteak beste, zuzendari ohiaren agerraldia eskatu du Batzar Nagusietan eta idatzizko eskaera aurkeztu du Diputazioak gai honen inguruan dituen txosten juridiko guztiak eskuratzeko.

Garmendia eta Peña Batzar Nagusietako Lurralde Antolaketako batzordean izan dira gaur, EH Bilduk eskatuta, Pasaiako obretan agertutako irregulartasunei buruzko azalpenak emateko. Jon Albizu Alternatibako kide eta EH Bildu Gipuzkoako batzarkidearen esanetan, egoera oso larria eta kezkagarria da, Fiskaltzak salaketa jarri du epailearen aurrean eta sei delituren zantzu aipatu ditu: prebarikatzea, diru publikoa oker erabiltzea, agiriak faltsutzea, iruzur egitea, eroskerian aritzea eta ordainarazpen ilegalak egitea. Gainera, zazpi milioiko gainkostua daramate Pasaiako portuko lonjako obrek, aurrekontuan zehaztutako gastua baino %46 handiagoa.

Ustezko delitu larri horien aurrean, Foru Gobernuak izan duen jarrera iluna;onartezina dela adierazi du Albizuk. Erakunde publiko batean delitu zantzuak antzeman bezain pronto, informazio guztia herritarren, alderdi politikoen eta epaitegien esku jarri behar da. Garmendia diputatuak, aldiz, irregulartasunak zeudela abenduan jakin zuela aitortu duen arren, hilabete hauetan isildu egin da. Eta ez hori bakarrik, informazioa Fiskaltzara eramatearen kontra bozkatu zuen. Gaur ezin izan du bere pasibotasuna eta bere opakotasuna esplikatu, bere azalpenak eskasak izan dira eta bere gardentasun falta agerian geratu da.  Ricardo Peñaren agerraldia, era berean, oso kezkagarria izan da. Aurrekonturik eta kontraturik gabeko obrak eta baimendu gabeko gastuak egin direla aitortu du. Hala eta guztiz ere, ez du inongo erantzukizunik hartu bere gain, Agintaritzako kargu politiko nagusia izan arren.

EH Bildu Gipuzkoa

Plegu elektrikoetan egin beharreko aldaketak mahai gaineratu ditugu Iberdrola eta Endesak duten blindajea apurtzeko

EH Bildu Gasteizek bultzatu nahi duen biraketa energetikoan aurrerapauso berri bat aurkeztu du. Aurreko astean Energiaren Udal Agentzia aurkeztu ostean, EH Bilduk berehalako ondorioak dituen neurri bat mahaigaineratu du. Aitor Miguel eta Antxon Belakortu egon dira gaur goizean hedabideen aurrean, bertan aurkeztu dituzte Amvisako kontseiluan planteatuko diren elektrizitatea kontratatzeko baldintza berriak.

EH Bilduk mahai gainean jarri duen kontratazio eredu berriak egungo egoera konpontzen du. Egun, udalean urteetan onartutako baldintzekin Iberdrola edo Endesa bezalako transnazionalek negozia bermatuta zuten. Alternibatiko kide eta koalizioko zinegotzi Aitor Miguelek azaldu du egun arteko baldintzek enpresa hauen negozioa babestu eta, aldi berean, kooperatiba energetikoentzat saihestu ezinezko oztopoa izan direla.

“Udalbatzak behin baino gehiagotan adierazi du egoera hau konpontzeko nahia, hala ere beti jartzen ziren aitzakia juridiko eta teknikoan aipatu izan dira; EH Bilduk gaur egoera hori gainditzera dator”, azaldu du Aitor Miguelek. “Dakartzagun planteamendu honek Ikuskari Nagusiaren oniritzia dauka”. Zentzu honetan Aitor Miguelek gogoratu du kontratazio publikoak BPGaren %20a dela eta Europako 2014/24/UE Direktibak, kontratazio publikoari buruzkoa (Estatuak 2016eo apirilaren 18rako aplikatu beharrekoa) udalak behartzen ditu kontratazio hori politika publikoak bultzatzeko erabiltzera.

Antxon Belakortuk, bere aldetik, baldintza berrietan egindako aldaketak azaldu ditu. Lehenik eta behin, kontratua loteetan banatzea; Direktibak dionez kontratuen neurria enpresa txiki eta ertainen gaitasunera egokitu behar dira. Bestalde, oztopoak baino ez ziren bermeak kentzen ditu, ez zeukatenak inongo zentzurik hornitutakoa ordaindu baino lehenagoa ematen baita. Horrez gain, kaudimen ekonomiko, finantziero, tekniko eta profesionalak aldatu dira egun arte transnazionalen neurria eginda zeudenak. Azkenik, esleipen prozesuan ingurumen aldeko baldintzak eta baldintza sozialak sartu dira.

“Hauek dira gaur goizean Amvisako kontseiluan proposatu ditugun aldaketa nagusiak, modu honetan 1.500.000 euro inguru eredu berri baterantz begira jarriko ditugu. Bigarren pausua tentsio txikia modu honetan kontratatzea izango da”. EH Bilduk salatu zuen bezala tentsio txikikoa zuzenean ematen zaio Iberdrolari. “Modu honetan 3.000.000 euro ingururen  kontratazioan aldaketa nabaria emango dugu, biraketa energetikoari ekitera”.

EH Bildu Gasteiz

Alternatibak hitzaldia antolatu du Bilbon Ahoztar Zelaietarekin: “Kutxabank, el saqueo de Euskal Herria”

Martxoaren 2an, asteazkena, Alternatibak hitzaldia antolatu du Bilbon Ahoztar Zelaieta kazetari eta idazlearekin, bere ikerlan berriaren inguruan “Kutxabank, el saqueo de Euskal Herria“, euskal kutxen pribatizazio prozesuan sakondu egiten duena, interes politiko eta ekonomikoak tartean zirela. Hitzaldia irekia izango da, Alternatibaren Bilboko egoitzan 19:30etatik aurrera.

Hona hemen Zelaietari egunotan BERRIA egunkarian egin dioten elkarrizketa:

Ustelkeriaren kontra lanean dabilen Adi elkarteak gonbidatuta, Kutxabanken egoerari buruz hitzaldia eskaini zuen Ahoztar Zelaietak Gasteizen. Kutxabank: El saqueo de Euskal Herria (Kutxabank: Euskal Herriaren harrapaketa) liburua argitara eman du Zelaieta kazetari eta kriminologoak orain dela hilabete batzuk.

Azkenekotik hasteko. Non kokatzen duzu Cabieces auzia Kutxabanken egoera orokorrean?
Mario Fernandezen ustezko dimisioa eta Cabieces auzia benetako errealitatea ezkutatzen duten gertakariak dira. Egia da Cabiecesek jasotako ordaina ez zela legezkoa, baina zuhaitzek ez digute basoa ikusten utziko. Atzean dagoena askoz ere larriagoa da, eta ondorio gehiago izango ditu bankuaren etorkizunera begira.

Eta zer da atzean dagoen hori?
Gehiago arduratzen nau Mario Fernandezek esan zuena bankuaren etorkizunaz. Price Waterhouse Cooperrek (PWC) antolatu zuen ekitaldia eta Deustu Business Schoolek eszenatokia jarri zuen. Nahiago izan dut argitzea PWCk eta Deustuk nolako indarra duten Kutxabanken, EAJren gainetik erabaki hura hartzeko. EAJk baino gehiago agintzen dute herrialde honetan.

Zure liburuaren izenburua aski argigarria da. Non ematen ari da salatzen duzun Euskal Herriaren harrapaketa hori?
Kutxabank eta Euskal Herriko sare produktiboaren artean lotura bat dago. Bankuak 170 enpresatan zituen akzioak, eta kentzen ari da. Beraz, sare produktiboari babesa eman ordez, likidatzen ari da. Orain arte behi sakratuak ziren enpresa askotan ?euskal errotzea esaten zitzaiona? desinbertsioak egin dituzte. Sarea deslokalizatzen ari da, merke salduta. Elite ekonomiko, politiko eta finantzarioa ari da horretan. Botere horrentzat, Kutxabank ez da beharrezkoa.

Euskaltel aipatu duzu adibide gisa. Zergatik?
Enpresa estrategikoa izan da, eta Kutxabankek indar handia izan du hor. Garai batean Siemens ?orain Gamesa erostekotan dagoen Siemens bera? saiatu zen Euskaltel bereganatzen, eta orduan Jaurlaritzak eta aurrezki kutxek aurre egin zioten. Kutxabankekin gertatuko denaren aurrerapen gisa, burtsara atera da Euskaltel. EAJk jarritako kargudunek bonus handiak kobratu dituzte, Kutxabankek zeukan indar guztia galdu du, eta 30 funts putre sartu dira Euskaltelen.

Kutxabank sortu aurretik ere, aurrezki kutxak zeuden garaian, lehia politiko handia zegoen. Lehiak jarraitzen du?
Kutxabanki buruzko erabakiak elite ekonomikoarekin, fortuna handiak dituztenekin edota zerga iruzurgile nagusiekin adostu behar dituzte politikariek. Ez dago garbi bankuan aurreztaileen ordezkari direnak haiek defendatzen ari diren edo beste interes batzuen alde dauden. Abokatu bulego batzuek eta aholkularitza etxe batzuek ?fortuna handiko bezeroak dituztenak? euren bide orria dute bankuarentzako. BBVAko euskal oligarkiak beste interes batzuk ditu, era berean. Aurreztaileei baino kasu handiagoa egiten diote politikariek fortuna handien ordezkariei.

Nortzuk dira eliteen ordezkari horiek?
Familia aberatsen aholkularitza etxe nagusia da Consulnor. Hor Bergaretxe familia dago, Vocentorekin eta BBVArekin lotura duena. EAJri egurra eman diote, PPrekin eta EH Bildurekin aberatsen dirua apur bat gehiago fiskalizatzea erabaki zutelako. Consulnorrek Jose Luis Bilbaoren burua eskatu zuen, eta galarazi zion EAJri Bilbaok Senatuan edo EBBn aulki bat izatea.

Non ikusten dituzu beste interesen aldeko erabaki horiek?
Kutxabankek ahalegin itzela egin du Europan klaseko lehena izateko. Supermario Fernandezek kasu handia egin dio Supermario Draghiri, eta gerrikoa estutu du. Funts hornidura handiak egin dira, eta horretarako aurreztaileak ito ditu, eta enpresa txiki eta ertainei kreditu jarioa itxi zaie.

Aurrezki kutxek ez dute finantza erreskaterik izan. Sarritan aldarrikatzen den bezain ona izan da horien kudeaketa?
Badaude azterketak hori aipatzen dutenak, baita atzerrian egindakoak ere bai. Baina erradiografia zabala egin dut, eta ikusten da euskal aurrezki kutxek gainerakoen arazo berberak izan dituztela. Higiezinekin hipertrofia izan dute; hedapen arriskutsuak eta polemikoak egin dituzte, ustelkeriari lotuta, Andorrako bankua edo CajaSur erosita; Mediterraneora joan ziren negozioak egitera. Norentzat ari dira lanean hemengo politikariak?

Ez duzu uste Kutxabankeko arduradunak euskal aurreztaileen alde lanean ari direnik?
Xabier Sagredok [BBK-ko presidentea] eta Atutxa familiak enpresa sare bat dute, administrazio publikotik adjudikazio asko lortzen dituena. Horientzat ari dira lanean, ez gizarte interesaren alde. Interes kontrajarriak daudenean, noren alde egingo du Sagredok? Bera da Kutxabanken parte hartzeen etorkizuna erabakiko duen pertsona.

Jabetza eragile pribatuei saltzen ikusiko dugu Kutxabank?
Nik uste dut egitekoa zela, hala adostu zela EAJrekin. Baina Mario Fernandez aurreratu zen iragarpenarekin, PWC aholkularitzak eta Deustuk bultzatuta edo BBVAn kide izandakoak babestearren, eta hauteskundeen aurretik zenez, dimisioaren itxurak egin ziren. EAJk ez du nahi ezagutzea nolako ondorio sozial eta ekonomikoak izango dituen horrek. Azkenean, Euskaltelekin gertatu da, eta Tapia sailburuak esan du ona dela euskal enpresentzat burtsara ateratzea. Bidea egiten ari zaio, alfonbra gorria jarrita.

Matute: “Pentsio sistema propioa nahi duten indar politiko guztiei elkarlanean aritzeko deia egiten diegu”

Pentsioena bezalako gai garrantzitsuaren inguruan EH Bilduren eta EAJren proposamenak ezagutu ditugu aste honetan. Oskar Matute Alternatibako kide eta koalizioko bozeramaileak esan duenez, “pentsioen sistema euskal instituzioek kudeakatzeko EAJk egindako proposamena arretaz ybegiratzen dugu; izan ere, gure eta euskal pentsionisten kolektiboak duen aldarrikapen historiko bati erantzuten dio”.

“Euskal pentsionistei pentsio duinak izatea bermatuko dien sistema propioa izateko defentsa eta aldarrikapena erabatekoa da”, azpimarratu du. “Jakitun gara egungo pentsioak ez dituztela bermatzen bizi baldintza duinak”.

Matutek gogoratu du EH Bilduk hainbat aldiz horma baten kontra jo duela Madrilen Gizarte Segurantzaren eskuduntzen transferentzia eskatu duenenean. “Madrilen aldarrikapen horren defentsa bateratua egiteko prest gaude baina, bitartean, hemengo instituzioetatik ere hobetu ditzakegu euskal pentsiodunen bizi baldintzak eta, horretarako, hemengo instituzioek pentsioak 1.080 euro arte osatzeko eta bizi baldintza duinak eduki ahal izateko proposamena aurkeztuko dugu Legebiltzarrean”.

Era berean, euskal gizartearen interesak defendatzen dituzten indar politikoei Madrilen elkarrekin jarduteko proposamena egiten ari dela EH Bildu eta indar horiekin hitz egiten ari dela gogoratu du Matutek. “Hego Euskal Herriako pentsio sistema propioa aldarrikatzen duten indar politiko guztiei elkarlanean aritzea eskaintzen diegu. Pentsio sistema propioa behar dugu, Euskal Herritik kudeatua, egoera kaskarrean dauden milaka eta milaka pentsiodunen baldintzak hobetu ahal izateko”.

 “Euskal herritarren interesak defendatzen dituzten indar politikoen esku dago pentsio duinak bermatuko dituen euskal pentsio sistema propioaren alde borrokatzea. Aldarrikapen historiko hori lortzea posible da, baldin eta elkarrekin jarduten badugu”, esan du.

Baina ohartarazi duenez, euskal herritarren interesei erantzungo dien pentsio sistema propioa izatea ez da nahikoa. “Bideragarria izango den pentsio sistema propioa eduki ahal izateko, beharrezkoa da premia horiei erantzungo dien zerga eredua izatea. Eta egun indarrean dagoen eredu fiskalak porrot egin du. Diru-bilketa aurreikuspenak bete ez izana horren erakusle da”, agertu du Matutek. Zentzu horretan, sortzen den aberastasuna hobeto banatuko duen zerga sistema bidezkoa eta progresiboa ezartzearen premia azaldu du.

EH Bildu

Ander Rodriguez: «Desoreka sozialak errotik aldatuko lituzke oinarrizko errentak»

BERRIA egunkariko Oihan Vitoria kazetariak Ander Rodriguez Alternatibako kide eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politikako diputatuari eginiko elkarrizketa oinarrizko errenta unibertsalaren harira.

Ondasunak eta enplegua aintzat hartu gabe, «gizaki izate hutsagatik», herritar orok oinarrizko errenta baldintzarik gabe jaso beharko lukeela uste du Ander Rodriguezek (Arrasate, Gipuzkoa, 1982), Gipuzkoako Diputazioko Gizarte Politikako diputatu ohiak (2011-2015). Alternatibako eta EH Bilduko kideak gogorarazi du Gipuzkoan erabat bideragarria dela.

Desiragarritzat soilik ez, bideragarritzat ere baduzu oinarrizko errenta unibertsala. Zergatik?
Eztabaida bereizi beharko litzatekeela iruditzen zait: alde batetik, bideragarritasun teknikoari buruzkoa debatea dago; eta bestetik, desiragarritasunaren ingurukoa. Zergatik bideragarria? Ekonomikoki horrela frogatu delako ezarri den tokietan. Eta zergatik desiragarria? Arrazoi ugarirengatik. Oinarrizko errenta, oro har, tresna eraginkorra da pobreziaren aurkako borrokan, baldintzapeko laguntzekin konparatuta pobreziari aurrea hartzeko gai baita. Diru sarrerak bermatzeko errenta kobratzen hasi ahal izateko, lehenik eta behin pobrea izan behar zara denbora batez eta, horrez gainera, pobrea zarela ere frogatu behar duzu. Oinarrizko errenta unibertsala, aldiz, pobrezia egoerara ailegatu baino lehen eskuratzen duzu, inolako baldintzarik gabe. Abantailak ageri-agerikoak dira.

Diru sarrerak bermatzeko errentarekin nahasten da sarri askotan, eta badirudi bat edo bestea aukeratzea dela bide bakarra.
Bai, arrazoi historiko bat dauka horrek: garai batean diru sarrerak bermatzeko errentari oinarrizko errenta deitu zion Eusko Jaurlaritzak, herri ekinbide legegile bati bide eman ostean, eduki aldetik zerikusirik ez bazuen ere. Nahasketa eragiten du horrek, eta eztabaida bi errenten arteko lehia gisara planteatzeak ere traba franko jartzen dizkio proposamenari. Oinarrizko errentak esklusiboki pobreziarekin amaituko balu, erabat justifikatua egongo litzateke haren ezarpena, baina harago doa: hori baino askoz gehiago da.

Zehazki zein da errenta unibertsalaren jatorria? Eta helmuga?
Gizakion askatasuna bermatzeko teoriarekin lotuta dago: pertsona bat ez da aske askatasuna gauzatzeko oinarri materialak ez baldin baditu. Bizirik irauteko beste pertsonen mende egotera derrigortuta dagoena ez da librea, baldintzatuta bizi baita. Eta herritarron erabateko askatasuna bermatzeko oinarri materialak ziurtatu behar dira. Hain justu, hor kokatzen da oinarrizko errenta: unibertsala, independentea eta baldintzarik gabea, boto eta osasun eskubideen parekoa kasik. Oinarrizko beharrak betetzeko diru kopuru bat ziurtatuko luke hilero, aitortu gabe. Pertsona libreak eraikiko lituzke, eta emakumeei, bereziki, gaur egun baino autonomia ekonomiko handiagoa emango lieke ahalduntzeko. Gabezia nabarmenak daude oraino kontu horietan.

Eta nola finantzatuko litzateke?
Gipuzkoako Foru Aldundian simulazio bat egin genuen Kataluniako hainbat aditurekin batera, eta ondorioztatu genuen baietz: oinarrizko errenta banakakoa, unibertsala eta baldintzarik gabekoa aplika zitekeela lurralde osoan. 2011ko 450.000 errenta aitorpen oinarri hartuta, bizi maila hobetuko litzatekeela eta biztanleen %75ei mesede egingo liekeela frogatu genuen. Proposamena bezain inportantea da finantzaketa.

Baina nondik aterako zen dirua?
Bada txeke zuri gisa ulertzen duenik, baina oinarrizko errenta ezkerraldetik defendatzen dugun gehientsuenok uste dugu zerbitzu publikoetatik zentimorik atera gabe finantzatu beharko litzatekeela. Diru sarrera guztiei eutsi, aurrezkiak sortzen hasi eta PFEZ pertsona fisikoen errentaren gaineko zerga errotik erreformatuko genuke, hobari eta kuota murrizketei tokia eginda. Errenta jakin batzuetako zenbait puntu ere igotzea komeniko litzateke, kasu batzuetan tasa bakarra jartzeraino.

Eta zer gertatuko litzakete osasun eta hezkuntza zerbitzuekin?
Ezta ukitu ere! Gizarte zerbitzuak ere ez. Sozietateen gaineko zerga, BEZa edo ingurumen zergak egokitzea proposatzen dute hainbat adituk, eta argi geratu da bideragarria dela: adingabeen oinarrizko errenta, esate baterako, posible litzateke berehala aplikatzea.

Adingabeentzakoa bakarrik?
Nik irmo sinesten dut oinarrizko errenta unibertsalean, baina uler dezaket herritar batzuei bertigo apur bat ematea berehalako ezarpenak. Hurrenez hurrengo pausoak eman beharko lirateke: adingabeen errenta oinarrizko errenta unibertsala ezartzeko lehenbiziko urrats bezala ulertu behar da. Prekaritatearen eta pobreziaren argazkiek argi eta garbi islatzen dute joera hori: 65 urtetik gorako pertsonetatik hasi, eta gazteenak kolpatzen ditu. Horrexegatik, presazkoa da haur pobrezia gutxitzeko eta larrialdi egoera hori iraultzeko neurriak hartzea lehenbailehen. Pausoz pauso aplikatzearen aldekoa naiz, baina, nahi izatekotan, egun batetik bestera ezar liteke. Horretarako, hori bai, gehiengoak bilatu behar dira. Familia gazteei lagunduko lieke, batik bat.

Laguntzak eta pentsioak ordezkatuko lituzke errenta berriak?
Diru sarrerak bermatzeko errenta, adibidez, bai. Pentsio, beka eta bestelakoen osagarri izango litzateke, eta diferentziak jasoko lituzkete onuradunek, betiere kopuru handiagokoak baldin badira.

Ez litzateke erosotasuna gailenduko eta kotizazioa apalduko?
Ezagutzen al duzu diru sarrerak bermatzeko errenta kobratzeko lana utzi duen pertsonarik? Nik, ez. Oinarrizko errentaren aurkakoek maiz darabilte argudio hori, baina ez da egia: ikerketa frankok bistaratu dute onuradunek ez luketela enplegua utziko, eta uztekotan ere, beste lan duinago bat topatzeko edo tarte batez formazioa jasotzeko izango litzatekeela. Bide batez, orobat, langileak ahalduntzeko balioko luke, enplegua eta bateragarritasuna sustatzen baititu: lanaldi murrizketak areagotu, orduak liberatu, eta kontziliazioa errazten du. Aurretiazko erresistentzia kutxa moduko bat da: koltxoi bat. Oinarri materialak ziurtatuta, nola onetsiko dugu eskaintzen diguten lehen lanpostua baldintzei erreparatu barik?

Nolatan ez ditu aldeko gehiago?
Arazo bat dugu gizarte gisa. Enplegu osoa utopia bat da, eta porrotak ez dira soilik bozetan gertatzen, ideologikoki ere gertatzen dira. Enpleguaren gizartea gara, ustez duintasunarena, baina sistemak merkantilizatutakoa bakarrik kontsideratzen du enplegu, eta errotua dugu ideia horixe: borondatezko lanak eta zaintza lanak, kasurako, ez dira enplegutzat jotzen. Ideia okerrak nagusitzea eragiten du horrek, baina lan egitea zabalagoa da. Gizartea ez du soilik jarduera produktiboak sostengatzen: zaintza lanik ezean, hondoratu egingo litzateke gizartea; ekoizteari lagako bagenio, ordea, ez litzateke kolapsatuko.

Mundu finitu batean ekonomia infinituki haztea ezinezkoa ei da.
Errenta, enplegua eta denbora injustuki banatuta daude, eta oinarrizko errentak hiru oinarri horiek birbanatzeko gaitasuna du. Paradoxikoa da: langileek ez dute aisialdirako astirik, eta langabeek denbora bai, baina diru askirik ez.

Desorekak hautsiko al lituzke?
Aldatu, behintzat, bai. Errotik. Ez luke eredu kapitalista gaindituko, baina, oinarrizko errentari esker, beste kapitalismo bat ezagutuko genuke: justuagoa, ezbairik gabe.

Berria

Hamar urtez Euskal Herriko ezkerra eraldatzeko lanean

SEDE BILBAO Plaza de la Casilla 6, bajo 48012 Bilbao Tlf. 94.423.72.69

SEDE DONOSTIA Calle Autonomía 15, bajo 20006 Donostia Tlf. 94.326.57.80

SEDE GASTEIZ Calle de Los Herrán 25, bajo 01002 Gasteiz Tlf. 94.577.27.70

X